Sayı Sistemleri ve Taban Dönüşümü (Binary, Hex, Octal)
Günlük hayatta 10'luk (Decimal) sayı sistemini kullansak da, dijital dünya farklı diller konuşur. Bilgisayarlar 2'lik (Binary), renk kodları ve bellek adresleri 16'lık (Hexadecimal) sistemlere dayanır. ProHesapla Taban Dönüştürücü, sayıları bu sistemler arasında hatasız çevirmenizi sağlar.
Sık Kullanılan Sayı Tabanları
- Decimal (Onluk Taban): Rakamlar 0-9 arasındadır. İnsanların doğal hesaplama yöntemidir.
- Binary (İkilik Taban): Sadece 0 ve 1 rakamlarından oluşur. Bilgisayar işlemcilerinin temel çalışma prensibidir. (Örn: 5 sayısı 101 olarak yazılır).
- Octal (Sekizlik Taban): Rakamlar 0-7 arasındadır. Unix dosya izinlerinde (chmod 755 gibi) sıkça görülür.
- Hexadecimal (Onaltılık Taban): 0-9 arası rakamlar ve A-F arası harfler kullanılır (A=10, B=11... F=15). Web renk kodlarında (#FF5733) yaygındır.
Çevirme Mantığı Nedir?
Onluk tabandaki bir sayıyı başka bir tabana çevirmek için, sayı sürekli olarak o tabana bölünür ve kalanlar tersten yazılır. Tersi işlemde ise, basamak değerleri tabanın kuvvetleriyle çarpılarak toplanır.
Örnek: 13 sayısının Binary karşılığı:
13 / 2 = 6 (Kalan 1)
6 / 2 = 3 (Kalan 0)
3 / 2 = 1 (Kalan 1)
1 / 2 = 0 (Kalan 1)
Tersten yazılışı: 1101.
Bilişimciler İçin Not: Hexadecimal sistem, Binary'nin daha okunabilir halidir. Her 4 bitlik Binary grubu (nibble), tek bir Hex karakteriyle ifade edilir. Bu yüzden bellek dökümlerini okumak kolaylaşır.